Ulga na złe długi pozwala wierzycielowi odzyskać podatek zapłacony od faktury, której kontrahent nie opłacił [1]. Podatek VAT czy dochodowy przestaje obciążać Cię od należności, których nie otrzymałeś. Działa w VAT oraz w podatku dochodowym (PIT i CIT), a efekt jest taki, że podatnik rozlicza się kasowo, czyli płaci podatek tylko od faktur, za które klient mu zapłacił [1]. W artykule wyjaśniamy, kiedy można skorzystać z ulgi, jak liczyć termin 90 dni i jak skorygować rozliczenie krok po kroku. Opisujemy też obowiązki dłużnika i to, co zrobić, gdy należność zostanie spłacona po korekcie. Jeśli chcesz mieć faktury i rozliczenia pod kontrolą, sprawdź program do księgi przychodów i rozchodów onBiznes.
Ulga na złe długi to mechanizm, który pozwala korygować rozliczenia podatkowe dotyczące faktur, które ostatecznie nie zostały opłacone [1]. Dotyczy zarówno VAT, jak i podatków dochodowych, więc obejmuje większość przedsiębiorców [1]. Zasady VAT wynikają z art. 89a i 89b ustawy o VAT [2]. Przedsiębiorca, który zdecyduje się zastosować ulgę na złe długi, powinien znać oba zestawy reguł.
VAT to podatek od towarów i usług, a ulga polega tu na tym, że wierzyciel obniża kwotę podatku należnego o VAT z nieopłaconej faktury [2]. Skorygowana zostaje podstawa opodatkowania, bo podstawa opodatkowania maleje o wartość nieopłaconej sprzedaży [2]. W podatku dochodowym zmniejsza podstawę obliczenia podatku o wartość nieuregulowanej wierzytelności [1]. Rozwiązanie w podatkach dochodowych obowiązuje od 1 stycznia 2020 r. [1].
Wierzycielem jest sprzedawca, który wystawił fakturę i nie dostał pieniędzy. Dłużnikiem jest nabywca, który nie zapłacił w terminie. Ulga uderza w obie strony: wierzyciel zmniejsza swoje zobowiązanie wobec urzędu, a dłużnik musi odwrócić wcześniejsze odliczenie [2][1]. O poprawnym wystawianiu dokumentów przeczytasz w artykule o najczęściej popełnianych błędach przy wystawianiu faktur.
Aby skorzystać z ulgi na złe długi w VAT, musisz być zarejestrowanym podatnikiem, a wierzytelność musi pozostać nieopłacona przez 90 dni od terminu płatności [2]. Dodatkowo od daty wystawienia faktury nie mogą minąć więcej niż 3 lata, licząc od końca roku wystawienia [2]. Poniżej opisujemy każdy z warunków.
Nieściągalność wierzytelności uznaje się za uprawdopodobnioną, gdy wierzytelność nie została uregulowana lub zbyta w jakiejkolwiek formie w ciągu 90 dni od dnia upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze [2]. To termin 90 dni od terminu płatności, a nie od daty wystawienia faktury [2]. Dłużnik może uregulować należność także po 90. dniu, ale jeśli zrobi to przed Twoją korektą, ulga staje się bezprzedmiotowa [2].
Wierzyciel musi być czynnym podatnikiem VAT na dzień poprzedzający dzień złożenia deklaracji podatkowej, w której robi korektę [2]. Wierzyciel jako podatnik VAT czynny musi więc pozostać zarejestrowany do dnia poprzedzającego korektę [2][1].
Od daty wystawienia faktury dokumentującej wierzytelność nie mogą upłynąć 3 lata, licząc od końca roku, w którym ją wystawiono [2]. Faktura z kwietnia 2026 r. daje więc czas na korektę do końca 2029 r. [2]. To własne obliczenie na podstawie tej zasady.
Porada eksperta onBiznes: Zapisz w ewidencji nie tylko datę wystawienia faktury, ale też termin płatności i dzień, w którym mija 90 dni. Dzięki temu co miesiąc widzisz listę faktur, dla których można rozważyć ulgę, i nie przegapisz okna na korektę.
Jeśli sprzedaż dotyczy podmiotu niezarejestrowanego jako podatnik VAT, ulga jest możliwa tylko w trzech sytuacjach [3]. Wierzytelność musi zostać potwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądu i skierowana do egzekucji, wpisana do krajowego rejestru długów albo wobec dłużnika musi zostać ogłoszona upadłość konsumencka [3][1]. Przed korektą warto sprawdzić pełne brzmienie przepisów, bo szczegóły zależą od sytuacji dłużnika.
Korekta podatku należnego odbywa się na bieżąco: korekty VAT dokonuje się w najbliższej składanej deklaracji, za okres, w którym upłynęło 90 dni od dnia upływu terminu płatności [3]. Wierzyciel obniża w niej podstawę opodatkowania i kwoty podatku, czyli VAT należny. Poniżej opisujemy kolejne kroki.
Najpierw ustal, czy minęło 90 dni od terminu płatności i czy należność nadal jest nieopłacona. Następnie sprawdź, czy spełniasz warunki: jesteś zarejestrowanym podatnikiem i nie minęły 3 lata od końca roku wystawienia faktury [2]. Potem w deklaracji VAT, czyli w deklaracji podatkowej za właściwy okres, możesz skorygować podstawę opodatkowania oraz podatek należny z tytułu dostawy towaru lub świadczenia usług [2][3]. Aby zastosować ulgę na złe długi poprawnie, korygujesz obie kwoty jednocześnie.
W tej samej deklaracji wierzyciel powiadamia właściwego naczelnika urzędu skarbowego o dokonaniu korekty z tytułu ulgi na złe długi [3]. To obowiązek, o którym łatwo zapomnieć przy pierwszej korekcie. Ta deklaracja VAT jest więc jednocześnie miejscem korekty i zawiadomieniem dla urzędu.
Faktura na 12 300 zł (10 000 zł netto i 2300 zł VAT) została wystawiona 15 kwietnia 2026 r. z terminem płatności 30 kwietnia. Dziewięćdziesiąty dzień od terminu płatności, czyli moment, w którym upłynął 90 dzień od dnia upływu terminu, przypada 29 lipca 2026 r. (obliczenie własne), więc korekta należy do rozliczenia za lipiec [3]. Jeśli kontrahent nadal nie zapłacił, wierzyciel obniża kwotę VAT należnego o 2300 zł [2]. Ten, kto skorzysta z ulgi, od razu płaci mniejszy podatek za lipiec.
Dłużnik, który nie ureguluje należności w terminie 90 dni od dnia upływu terminu płatności, koryguje odliczony podatek VAT w rozliczeniu za okres, w którym upłynął 90 dzień od dnia upływu terminu płatności [3]. Obowiązek nie powstanie, jeśli zapłaci najpóźniej w ostatnim dniu okresu rozliczeniowego, w którym upłynęło te 90 dni [2]. Po zapłacie może ponownie odliczyć VAT, czyli zwiększyć kwotę podatku naliczonego w rozliczeniu za okres zapłaty [2].
|
Strona |
Co robi |
Kiedy |
|
Wierzyciel |
Obniża podstawę opodatkowania i VAT należny |
W najbliższej deklaracji za okres, w którym upłynęło 90 dni od terminu płatności |
|
Dłużnik |
Zmniejsza VAT naliczony |
W rozliczeniu za okres, w którym upłynął 90 dzień od terminu płatności |
|
Obie strony po zapłacie |
Wykonują korektę powrotną |
W rozliczeniu za okres zapłaty |
Źródło: [2][3][1]
W podatku dochodowym wierzyciel zmniejsza podstawę obliczenia podatku o wartość nieuregulowanej wierzytelności w zeznaniu za rok, w którym upłynęło 90 dni od dnia upływu terminu płatności [3][1]. Dłużnik jednocześnie zwiększa swoje zobowiązanie o tę kwotę [1]. W ramach ulgi na złe długi obie strony rozliczają więc ten sam dokument. Ulga dotyczy także zaliczek na podatek [1].
Ulgę stosuje się do świadczeń z transakcji handlowych, przy czym od daty wystawienia faktury nie mogą upłynąć 2 lata, licząc od końca roku wystawienia [3]. Dłużnik nie może być w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego, upadłościowego ani likwidacji na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego złożenie zeznania [3]. Ulgi nie stosuje się do transakcji między podmiotami powiązanymi [3].
Z ulgi mogą korzystać także podatnicy rozliczający się ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, u których zmienia się przychody należne [3]. W rozliczeniach miesięcznych lub kwartalnych zmniejsza się albo zwiększa dochód stanowiący podstawę zaliczki [3]. Więcej o prowadzeniu księgi w 2026 roku znajdziesz w tekście o KPiR online a KSeF.
Gdy po złożeniu deklaracji z korektą należność zostanie uregulowana lub zbyta w jakiejkolwiek formie, wierzyciel zwiększa podstawę opodatkowania oraz kwotę podatku należnego w rozliczeniu za okres zapłaty [3]. To tak zwana korekta powrotna [1]. Wykonują ją zarówno wierzyciel, jak i dłużnik [1].
W przypadku częściowego uregulowania należności podstawę opodatkowania i podatek należny zwiększa się tylko w odniesieniu do zapłaconej części [3]. Dłużnik może wtedy zwiększyć kwotę podatku naliczonego w odniesieniu do spłaconej części [2]. Warto więc prowadzić rozrachunki z dokładnością do pojedynczych wpłat.
W podatku dochodowym wierzyciel zwiększa podstawę obliczenia podatku w zeznaniu za rok, w którym wierzytelność została uregulowana lub zbyta, o wcześniej odliczoną kwotę [3]. Przy zaliczkach korekty dokonuje się od miesiąca, w którym zobowiązanie zostało uregulowane [3].
Najbezpieczniej prowadzić faktury, terminy płatności i rozliczenia w jednym programie, który pokazuje stan należności. Program do KPiR onBiznes automatycznie pobiera faktury sprzedaży i faktury kosztowe z KSeF do zapisów [4]. Pozwala też przygotować deklaracje PIT, VAT, ZUS i JPK oraz prowadzić KPiR, ryczałt i VAT [4].
Ulga zależy od trzech dat: terminu płatności, dnia, w którym mija 90 dni, i końca roku wystawienia faktury [2]. Błąd w którejkolwiek z nich może zablokować korektę. O prawidłowym ustalaniu daty dokumentu przeczytasz w artykule o tym, kiedy najpóźniej należy wystawić fakturę.
Porada eksperta onBiznes: Raz w miesiącu przejrzyj zestawienie niezałaconych faktur i zaznacz te, którym kończy się 90-dniowy okres. Jeśli rozliczasz się z biurem rachunkowym, ustal wcześniej, kto składa korektę i kto powiadamia urząd, żeby nikt nie zakładał, że zrobi to druga strona.
onBiznes działa w chmurze, więc księgowość i faktury są dostępne z każdego miejsca [4]. Jeśli chcesz zobaczyć, jak wygląda obsługa KSeF w programie, zajrzyj do artykułu o KSeF w onBiznes.
Ulgę na złe długi można zastosować, gdy wierzytelność nie została uregulowana w ciągu 90 dni od terminu płatności, a wierzyciel jest zarejestrowanym podatnikiem [2]. Korekty dokonuje się w najbliższej deklaracji, powiadamiając urząd skarbowy [3]. Po zapłacie należności obie strony wykonują korektę powrotną [1]. Dokładne daty i rozrachunki najfłatwiej pilnować w programie księgowym, takim jak księga przychodów i rozchodów onBiznes.
To mechanizm pozwalający korygować rozliczenia podatkowe dotyczące faktur, które nie zostały opłacone; działa w VAT oraz w PIT i CIT [1].
Gdy wierzytelność nie została uregulowana ani zbyta w ciągu 90 dni od dnia upływu terminu płatności [2].
Nie, liczy się je od dnia upływu terminu płatności określonego w umowie lub na fakturze [2].
Od daty wystawienia faktury nie może upłynąć więcej niż 3 lata, licząc od końca roku jej wystawienia [2].
Tak, wierzyciel musi być zarejestrowanym podatnikiem VAT na dzień poprzedzający korektę deklaracji [2].
Skorygować odliczony VAT naliczony w rozliczeniu za okres, w którym upłynął 90 dzień od terminu płatności, chyba że zapłaci wcześniej [2][3].
Wierzyciel zwiększa podstawę opodatkowania i podatek należny w rozliczeniu za okres, w którym należność uregulowano [3].
Tak, prawo do ulgi mają także podatnicy rozliczający się ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych [3].