Księgowanie składek ZUS w KPiR – jak zaksięgować?

Księgowanie składek ZUS w KPiR – jak zaksięgować?

Księgowanie składek ZUS w KPiR – jak zaksięgować i odliczyć w 2026 roku

Zasady księgowania składek ZUS w KPiR zależą od tego, czyje składki płacisz i jak się rozliczasz. Własne składki na ubezpieczenia społeczne odliczysz od dochodu albo zaliczysz do kosztów uzyskania przychodu, a składki za pracowników, które finansuje pracodawca, ujmiesz w księdze jako pozostałe wydatki [1][2]. W 2026 roku księga przychodów i rozchodów działa według wzoru z rozporządzenia z 6 września 2025 r., więc pokazujemy, w której kolumnie co wpisać [1]. Wyjaśniamy też, kiedy składka stanowi koszt, jaki dowód zapłaty zachować i jak nie rozliczyć tej samej składki dwa razy. Wszystkie te zapisy możesz prowadzić w programie do księgi przychodów i rozchodów onBiznes.

Spis treści

  1. Jak księgować składki ZUS w KPiR i od czego zależy sposób ich rozliczenia?
  2. Własne składki na ubezpieczenia społeczne: odliczyć od dochodu czy zaliczyć do kosztów?
  3. Jak zaksięgować wynagrodzenia i składki ZUS za pracowników?
  4. Jak rozliczyć składkę zdrowotną oraz składki na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy?
  5. Jaki dowód i jaka zapłata składek mają znaczenie przy księgowaniu?
  6. Jak księgować składki ZUS w programie do KPiR?

Najważniejsze wnioski

Jak księgować składki ZUS w KPiR i od czego zależy sposób ich rozliczenia?

Sposób księgowania składek ZUS zależy od trzech rzeczy: czyje to są składki, jakiego ubezpieczenia dotyczą i jaką formę opodatkowania wybrałeś [2]. Inaczej ujmiesz własne składki na ubezpieczenia społeczne, a inaczej składki za zatrudnionych pracowników [2]. Zanim wpiszesz cokolwiek do księgi, ustal właśnie te trzy rzeczy.

Które składki możesz odliczyć lub zaliczyć do kosztów

Składki na ubezpieczenia społeczne – emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe – możesz odliczyć przy rozliczeniu podatku dochodowego albo zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów [2]. Składki na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy możesz tylko zaliczyć do kosztów [2]. Składki za pracowników mogą stanowić koszt wyłącznie w części, którą sfinansował pracodawca [2].

Poniższa tabela pokazuje, jak rozliczysz własne składki na ubezpieczenia społeczne przy poszczególnych formach opodatkowania.

Forma opodatkowania

Odliczenie od dochodu (przychodu)

Zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów

Skala podatkowa

Tak

Tak*

Podatek liniowy

Tak

Tak*

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

Tak (od przychodu)

Nie

Karta podatkowa

Nie

Nie

Źródło: [2]. Gwiazdka oznacza: pod warunkiem, że składki nie zostały odliczone od dochodu.

Księgę przychodów i rozchodów możesz prowadzić, jeśli rozliczasz PIT według skali podatkowej albo liniowo [1]. Dlatego w KPiR dotyczą Cię przede wszystkim dwa pierwsze wiersze tabeli.

Co zmienia KPiR w 2026 roku

Od 2026 roku obowiązek prowadzenia księgi w formie elektronicznej obejmuje podatników przesyłających comiesięczne ewidencje JPK_V7M [1]. Księgę za 2026 rok przekazujesz w postaci elektronicznej do urzędu skarbowego po zakończeniu roku podatkowego, do 30 kwietnia [1]. Szczegóły łączenia księgi z e-fakturami opisujemy w artykule KPiR online a KSeF – o czym pamiętać w 2026 roku.

Własne składki na ubezpieczenia społeczne: odliczyć od dochodu czy zaliczyć do kosztów?

Przy skali podatkowej i podatku liniowym wybierasz jedną z dwóch dróg: odliczasz opłacone składki od dochodu albo zaliczasz je do kosztów uzyskania przychodu [2]. Tych samych składek nie rozliczysz podwójnie [2]. W obu przypadkach liczą się tylko składki faktycznie opłacone – składki należnej, ale nieopłaconej, nie możesz odliczyć [2].

Odliczenie od dochodu

Składki odliczasz przy obliczaniu miesięcznych zaliczek na podatek, także te z poprzednich miesięcy, których wcześniej nie odliczyłeś z powodu zbyt niskich dochodów [2]. Odliczenie ma jednak górną granicę: możesz je zrobić tylko do wysokości dochodu [2]. Jeśli dochód za rok okaże się niższy niż suma składek, reszty nie odliczysz w następnym roku, bo różnica między dochodem a składkami nie jest stratą [2].

Zaliczenie do kosztów uzyskania przychodu

Zaliczenie składek do kosztów może zwiększyć stratę podatkową, a tę odliczysz od dochodu w następnych pięciu latach podatkowych [2]. Dlatego w wielu przypadkach to rozwiązanie jest bardziej opłacalne, zwłaszcza gdy masz niski dochód albo ponosisz stratę [2].

Przykład: pani Iwona zapłaciła w 2025 roku 11 907,60 zł składek na własne ubezpieczenie społeczne i zaliczyła je do kosztów. Przy przychodach 50 000 zł i kosztach 70 000 zł jej strata wyniosła 20 000 zł, a bez tego zaliczenia byłaby równa 8092,40 zł [2].

Porada eksperta onBiznes: Zanim zamkniesz pierwszy miesiąc roku, zdecyduj, którą metodę stosujesz dla własnych składek na ubezpieczenia społeczne, i trzymaj się jej konsekwentnie. Częsty błąd to ta sama składka wpisana raz do kosztów, a drugi raz uwzględniona w odliczeniu od dochodu.

Jak zaksięgować własne składki w księdze

Jeśli zaliczasz składki do kosztów, wpisz zapłaconą kwotę w kolumnie 15 jako pozostałe wydatki. Jeśli odliczasz je od dochodu, składki nie trafiają do kosztów księgi – uwzględniasz je dopiero przy obliczaniu zaliczki na podatek dochodowy i w zeznaniu rocznym.

Ryczałt i karta podatkowa

Na ryczałcie nie ustala się kosztów, więc własne składki odliczasz wyłącznie od przychodu, co pozwala pomniejszyć podstawę opodatkowania [2]. Jeśli suma składek w roku przekroczy przychody, nadwyżka przepada [2]. Przy karcie podatkowej własnych składek na ubezpieczenia społeczne nie odliczysz wcale [2]. Jeśli dopiero przechodzisz z etatu na własną działalność, sprawdź, kiedy opłaca się przejście z UoP na B2B.

Jak zaksięgować wynagrodzenia i składki ZUS za pracowników?

Wynagrodzenia pracowników i współpracowników wpisujesz w kwocie brutto w kolumnie 14, a składki finansowane przez pracodawcę w kolumnie 15 jako pozostałe wydatki [1]. Kolumna 14 przeznaczona jest na wynagrodzenie brutto wypłacane pracownikom, a kolumna 15 na pozostałe koszty, w tym składki emerytalne i rentowe w części finansowanej przez pracodawcę [1]. Dotyczy to wynagrodzeń z umowy o pracę oraz z umów cywilnoprawnych, czyli zlecenia i dzieła [1].

Kiedy wynagrodzenie jest kosztem

Kosztem mogą być wyłącznie wynagrodzenia faktycznie opłacone, a dowodem zapisu jest na przykład lista płac albo rachunek zleceniobiorcy [1]. Wynagrodzenie z umowy o pracę stanowi koszt w miesiącu, za który jest należne, o ile wypłacisz je w terminie wynikającym z przepisów prawa pracy lub umowy [1]. Wynagrodzenia z umów cywilnoprawnych ujmujesz dopiero z chwilą wypłaty [1].

Przykład: pan Antoni wypłacił wynagrodzenie za styczeń 2026 roku 6 lutego, czyli w terminie, więc wpisał je w kolumnie 14 w kosztach stycznia. Gdyby wypłacił je 16 lutego, mógłby zaliczyć je do kosztów dopiero w lutym [1].

Które składki pracodawcy zaliczysz do kosztów

Do kosztów zaliczysz tylko składki, które pracodawca ma finansować z własnych środków [2]. Części opłaconej przez pracownika nie odliczysz, a składka zdrowotna pracownika nie jest dla Ciebie kosztem, bo finansuje ją pracownik [2]. Podstawą wymiaru składek jest przychód uzyskany przez pracownika [2].

Tytuł ubezpieczenia

Część finansowana przez pracodawcę

Emerytalny

9,76% podstawy wymiaru

Rentowy

6,50% podstawy wymiaru

Wypadkowy

od 0,40% do 8,12% podstawy wymiaru

Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy

2,45% podstawy wymiaru

Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych

0,10% podstawy wymiaru

Źródło: [2].

W którym miesiącu ująć składki pracodawcy

Składka finansowana przez pracodawcę to koszt uzyskania przychodu w miesiącu, za który należne jest wynagrodzenie, pod warunkiem że opłacisz ją w terminie [1][2]. Jeśli spóźnisz się z zapłatą, składka stanie się kosztem dopiero w miesiącu jej opłacenia [2].

Przykład: pan Michał wypłacił wynagrodzenie za czerwiec 10 lipca, a składki zapłacił 14 lipca, więc zarówno wynagrodzenie, jak i składki są kosztem czerwca. Gdyby składki zapłacił dopiero 16 sierpnia, wynagrodzenie zostałoby w czerwcu, a składki trafiłyby do kosztów sierpnia [2].

Zasady księgowania składek za pracowników dotyczą skali i podatku liniowego. Na ryczałcie i karcie podatkowej nie uwzględnia się kosztów uzyskania przychodów, więc tych składek tam nie odliczysz [2].

Jak rozliczyć składkę zdrowotną oraz składki na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy?

Składkę zdrowotną rozliczasz inaczej niż składki na ubezpieczenia społeczne, a składki na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy możesz tylko zaliczyć do kosztów [2]. Każda z tych składek ma własne zasady, dlatego nie wrzucaj ich do jednego zapisu.

Składka zdrowotna

Przy podatku liniowym odliczysz od dochodu albo zaliczysz do kosztów uzyskania przychodów zapłacone składki zdrowotne maksymalnie do limitu [2]. W 2026 roku ten limit wynosi 14 100 zł [3]. Na ryczałcie odliczasz od przychodu 50% zapłaconych składek zdrowotnych, a przy karcie podatkowej pomniejszasz podatek o 19% tych składek [2].

Na ryczałcie odliczysz od przychodu wyłącznie składki zdrowotne zapłacone w danym roku podatkowym, więc składka za 2025 rok opłacona w 2026 roku obniży przychód z 2026 roku [2]. Suma odliczonych kwot w całym roku nie może przekroczyć obowiązującego limitu [2].

Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy

Jeśli sam opłacasz za siebie składki na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, łącznie 2,45% podstawy wymiaru, możesz zaliczyć je do kosztów przy skali podatkowej i podatku liniowym [2]. Koszt powstaje pod warunkiem, że składki zostały opłacone [2]. Ryczałt i karta podatkowa nie dają takiej możliwości, bo nie ustala się w nich kosztów uzyskania przychodów [2].

Jaki dowód i jaka zapłata składek mają znaczenie przy księgowaniu?

Do prawidłowego odliczenia potrzebujesz dokumentu potwierdzającego zapłatę składek, którym może być dowód wpłaty, przelew, wyciąg bankowy albo zaświadczenie z uprawnionego organu [2]. Podstawą zapisów w księdze są dowody księgowe, więc ten dokument dołączasz do dokumentacji tak samo jak faktury [1].

Zapłata decyduje o roku rozliczenia

Odliczeniu podlegają tylko składki zapłacone w danym roku podatkowym [2]. Składki za grudzień 2025 roku, opłacone w styczniu 2026 roku, rozliczysz więc w 2026 roku [2]. Jeśli nie zapłacisz składek w danym roku, nie uwzględnisz ich w rozliczeniu za ten rok, a zaległe składki odliczysz w roku, w którym faktycznie je opłacisz [2].

Porada eksperta onBiznes: Co miesiąc zestawiaj datę wypłaty wynagrodzeń z datą przelewu do ZUS, bo spóźniona zapłata przesuwa koszt składek do innego miesiąca. Ustaw sobie przypomnienie na 5., 15. albo 20. dzień miesiąca, zależnie od tego, jakim płatnikiem składek jesteś, i opłacaj składki z zapasem.

Terminy i sposób zapłaty

Składki musisz opłacić w jednym z trzech terminów: do 5. dnia następnego miesiąca dla jednostek budżetowych, do 15. dnia dla płatników z osobowością prawną i do 20. dnia dla pozostałych płatników [4]. Składki za siebie i za wszystkich ubezpieczonych płacisz jednym przelewem na indywidualny numer rachunku składkowego [4]. Pamiętaj o tym przy każdym terminie opłacania składek ZUS.

Jak księgować składki ZUS w programie do KPiR?

W programie do KPiR księgujesz składki według tych samych zasad co w księdze papierowej, ale program porządkuje kolumny i sumy za Ciebie. Program onBiznes pozwala prowadzić pełną ewidencję kosztów i przychodów, dokumenty księgowe oraz składki w księdze przychodów i rozchodów online [5].

Automatyczne zapisy i deklaracje

Program automatycznie pobiera faktury sprzedażowe i kosztowe z KSeF i tworzy z nich gotowe zapisy księgowe, które możesz zmodyfikować przed zaksięgowaniem [5]. Zapisy księgowe system przetwarza w gotowe deklaracje PIT, VAT, ZUS oraz pliki JPK [5]. Ogólny przegląd tego, jak program wspiera codzienną pracę, znajdziesz w artykule jak program do KPiR online pomaga w firmie.

Dochód po odliczeniu składek

Dochód ustalisz, odejmując od przychodu z kolumny 11 koszty jego uzyskania, wśród których są wydatki z kolumny 16 [1]. Składki zaliczone do kosztów pomniejszą ten dochód, a składki odliczone zmniejszą podstawę opodatkowania w zaliczce i w zeznaniu rocznym [2]. Warto to kontrolować w ciągu roku, bo wysokość dochodu ma znaczenie przy drugim progu podatkowym.

Podsumowanie

Księgowanie składek ZUS w KPiR sprowadza się do czterech decyzji: czyje to składki, czy odliczasz je od dochodu, czy zaliczasz do kosztów, i w którym miesiącu je opłaciłeś. Własne składki na ubezpieczenia społeczne rozliczasz raz, wynagrodzenia wpisujesz w kolumnie 14, a składki pracodawcy w kolumnie 15 [1][2]. Zachowaj dowód zapłaty i pilnuj terminów, bo od nich zależy, w którym miesiącu i roku składka stanie się kosztem [2]. Jeśli chcesz prowadzić te zapisy bez ręcznego liczenia kolumn, sprawdź księgę przychodów i rozchodów onBiznes.

FAQ

Czy te same składki ZUS mogę zaliczyć do kosztów i odliczyć od dochodu?

Nie. Składki zaliczasz do kosztów uzyskania przychodu tylko wtedy, gdy nie odliczyłeś ich od dochodu [2].

W której kolumnie KPiR księgować wynagrodzenia i składki pracodawcy?

Wynagrodzenia brutto wpisujesz w kolumnie 14, a składki na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i FGŚP finansowane przez pracodawcę w kolumnie 15 jako pozostałe wydatki [1].

Czy składki za grudzień zapłacone w styczniu rozliczę w starym roku?

Nie. Odliczeniu podlegają tylko składki zapłacone w danym roku podatkowym, więc składki za grudzień 2025 roku opłacone w styczniu 2026 roku rozliczysz w 2026 roku [2].

Czy mogę odliczyć zaległe składki ZUS?

Tak, ale w roku, w którym faktycznie je opłaciłeś. Składki należnej i nieopłaconej nie odliczysz [2].

Czy na ryczałcie zaliczę składki do kosztów?

Nie. Na ryczałcie własne składki na ubezpieczenia społeczne odliczasz wyłącznie od przychodu, ponieważ nie ustala się tam kosztów uzyskania przychodów [2].

Czy składka zdrowotna pracownika jest kosztem pracodawcy?

Nie. Finansuje ją pracownik, a przedsiębiorca działa jako płatnik, który pobiera składkę i przekazuje ją do ZUS [2].

Jaki dokument potwierdza zapłatę składek?

Może to być dowód wpłaty, przelew, wyciąg bankowy albo zaświadczenie wydane przez uprawniony organ o kwocie zapłaconych składek [2].

Jaki jest limit odliczenia składki zdrowotnej na podatku liniowym w 2026 roku?

W 2026 roku kwota składki zdrowotnej odliczanej od dochodu lub zaliczanej do kosztów nie może przekroczyć 14 100 zł [3].

Źródła

  1. Ministerstwo Rozwoju i Technologii — Jak prowadzić podatkową księgę przychodów i rozchodów (PKPiR), 30.06.2021 (strona aktualizowana), Biznes.gov.pl. https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/00233 (dostęp: 2026-11-18)
  2. Ministerstwo Rozwoju i Technologii — Jak odliczyć składki ZUS przy rozliczaniu podatków, 29.06.2021 (strona aktualizowana), Biznes.gov.pl. https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/00230 (dostęp: 2026-11-18)
  3. Minister Finansów i Gospodarki — Obwieszczenie z dnia 12 grudnia 2025 r. w sprawie wysokości kwoty składki na ubezpieczenie zdrowotne zaliczanej do kosztów uzyskania przychodów lub odliczanej od dochodu, w roku 2026, M.P. 2025 poz. 1274, 17.12.2025. https://eli.gov.pl/api/acts/MP/2025/1274/text.pdf
  4. Ministerstwo Rozwoju i Technologii — Jak opłacać składki ZUS, Biznes.gov.pl. https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/00277 (dostęp: 2026-11-18)
  5. onBiznes (DGCS Biznesmen Sp. z o.o.) — Księga przychodów i rozchodów onBiznes. https://onbiznes.pl/ksiega-przychodow-i-rozchodow-onbiznes (dostęp: 2026-11-18)