Drugi próg podatkowy obowiązuje po przekroczeniu 120 000 zł rocznego dochodu opodatkowanego skalą PIT. Stawka 32% obejmuje wyłącznie nadwyżkę ponad 120 000 zł, a nie cały dochód podatnika.
Drugi próg podatkowy to poziom dochodu w skali PIT, po którego przekroczeniu nadwyżka ponad 120 000 zł jest opodatkowana stawką 32%. Dotyczy podatników rozliczających podatek dochodowy od osób fizycznych na zasadach ogólnych.
W praktyce drugi próg podatkowy działa w rocznym rozliczeniu PIT. Liczy się roczny dochód, a nie pojedyncza wypłata, faktura lub kwota brutto z umowy.
Dochód oznacza przychód pomniejszony o koszty uzyskania przychodu oraz inne odliczenia przewidziane przepisami. U pracownika dochód jest niższy niż wynagrodzenie brutto. U przedsiębiorcy dochód to przychody firmowe pomniejszone o koszty firmowe.
Wejście w drugi próg podatkowy nie oznacza utraty prawa do stawki 12% dla pierwszej części dochodu. Dochód do 120 000 zł nadal rozlicza się według pierwszego progu. Wyższa stawka obejmuje nadwyżki ponad tę kwotę.
W 2026 roku obowiązuje skala podatkowa z dwoma stawkami: 12% i 32%. Pierwszy próg podatkowy obejmuje podstawę obliczenia podatku do 120 000 zł, a drugi próg podatkowy obejmuje dochód powyżej 120 000 zł. Dane te wynikają z aktualnej skali PIT publikowanej w serwisie podatki.gov.pl.
|
Podstawa opodatkowania w PIT |
Stawka podatku |
Sposób obliczenia |
|
do 120 000 zł |
12% |
12% minus kwota zmniejszająca podatek 3 600 zł |
|
powyżej 120 000 zł |
32% |
10 800 zł + 32% nadwyżki ponad 120 000 zł |
Kwota wolna od podatku wynosi 30 000 zł. Kwota zmniejszająca podatek wynosi 3 600 zł rocznie. Ta kwota wynika z działania: 30 000 zł × 12% = 3 600 zł.
Materiał źródłowy przekazany do przygotowania tekstu potwierdza te same wartości dla 2025 i 2026 roku: 12% do 120 000 zł, 32% od nadwyżki oraz kwotę wolną 30 000 zł.
W progach podatkowych liczy się podstawa opodatkowania. To oznacza, że podatnik powinien najpierw ustalić dochód, następnie odliczenia, a dopiero później obliczyć podatek.
Podstawa opodatkowania to kwota, od której oblicza się podatek po uwzględnieniu przychodów, kosztów uzyskania i przysługujących odliczeń. W przypadku PIT najczęściej jest to dochód, czyli przychód pomniejszony o koszty, a dopiero od tej wartości stosuje się właściwą stawkę podatku.
Podatek po przekroczeniu 120 000 zł liczy się według wzoru:
podatek = 10 800 zł + 32% × nadwyżka ponad 120 000 zł
Kwota 10 800 zł to podatek należny od dochodu do 120 000 zł po uwzględnieniu kwoty zmniejszającej podatek.
Obliczenie wygląda tak:
Przykład 1: roczny dochód 140 000 zł.
Przykład 2: roczny dochód 180 000 zł.
Przykład 3: roczny dochód 250 000 zł.
Tak należy obliczyć podatek w drugim progu przy skali podatkowej. Ten sam wzór stosuje podatnik w rozliczeniu rocznym PIT, jeżeli podstawa opodatkowania przekroczy 120 000 zł.
Stawka 32% obejmuje dochód powyżej 120 000 zł. Dochód do 120 000 zł pozostaje rozliczany stawką 12%, z uwzględnieniem kwoty wolnej od podatku. Ministerstwo Finansów opisuje tę zasadę jako 32% dla podstawy obliczenia podatku powyżej 120 000 zł, od nadwyżki ponad tę kwotę.
Przykład:
Podatnik ma dochód 121 000 zł. Nadwyżka wynosi 1 000 zł. Stawka 32% obejmie tylko 1 000 zł.
Obliczenie:
Wejście w drugi próg zwiększa podatek stopniowo. Nie powoduje, że cały roczny dochód zostaje objęty stawką 32.
To częsty błąd w rozmowach o progach podatkowych. Drugi próg podatkowy zmienia stawkę podatku dla nadwyżki. Nie zmienia stawki podatku dochodowego dla dochodu z pierwszego progu.
Limit 120 000 zł dotyczy dochodu, a nie wynagrodzenia brutto. To ważne przy umowie o pracę, umowie zlecenia i działalności gospodarczej.
U pracownika dochód ustala się według schematu:
dochód = wynagrodzenie brutto − składki społeczne pracownika − koszty uzyskania przychodu
W 2026 roku standardowe pracownicze koszty uzyskania przychodu wynoszą 250 zł miesięcznie, czyli 3 000 zł rocznie przy jednym stosunku pracy. Informację tę podaje serwis podatki.gov.pl w części dotyczącej dochodów z pracy.
To oznacza, że wynagrodzenia brutto nie da się prosto porównać z limitem 120 000 zł. Próg odnosi się do dochodu po odjęciu składek społecznych i kosztów.
Przykład uproszczony:
Kwota netto też nie jest podstawą do oceny progu. Netto to kwota po potrąceniach. Próg 120 000 zł działa na poziomie dochodu podatkowego.
Dlatego osoba z wynagrodzeniem 10 000 zł brutto miesięcznie zwykle nie ma jeszcze dochodu 120 000 zł rocznie. Składki i koszty obniżają podstawę.
Przedsiębiorca na zasadach ogólnych rozlicza podatek dochodowy według skali. Oznacza to stawką 12% do 120 000 zł oraz stawkę 32% od dochodu powyżej 120 000 zł.
U przedsiębiorcy dochód liczy się według wzoru:
dochód = przychody − koszty uzyskania
Przykład:
Ten przykład pokazuje znaczenie kosztów. Przychód 240 000 zł nie oznacza automatycznie drugiego progu. O progu decyduje dochód.
W onBiznes pomagamy przedsiębiorcom kontrolować dane sprzedażowe i kosztowe. Nasza księga przychodów i rozchodów online wspiera prowadzenie KPiR oraz ewidencję przychodów i kosztów. To ułatwia ocenę, czy dochód zbliża się do 120 000 zł.
Przy działalności gospodarczej trzeba też pilnować zaliczek. Zaliczka na podatek jest obliczana w trakcie roku. Roczne rozliczenie PIT pokazuje finalny wynik.
Fraza „ominąć drugi próg podatkowy” oznacza w praktyce legalne obniżenie podstawy opodatkowania albo wybór innej formy opodatkowania. Każde działanie musi wynikać z przepisów i dokumentów.
Pierwszy sposób to prawidłowe ujmowanie kosztów uzyskania. Przedsiębiorca powinien księgować wydatki związane z działalnością, jeżeli spełniają warunki podatkowe.
Przykład:
Jeżeli podatnik ma dodatkowe prawidłowe koszty 12 000 zł, dochód spada do 118 000 zł. Wtedy nie ma przekroczenia drugiego progu.
Drugi sposób to korzystanie z ulg podatkowych. Ulgi mogą obniżyć dochód albo sam podatek. W materiale wejściowym wskazano między innymi ulgę prorodzinną, ulgę termomodernizacyjną, ulgę rehabilitacyjną, ulgę internetową oraz ulgę na IKZE.
Trzeci sposób to wspólne rozliczenie małżonków. Małżonkowie sumują dochody, dzielą je przez dwa, liczą podatek od połowy i mnożą wynik przez dwa.
Przykład:
Przy wspólnym rozliczeniu podstawa przypadająca na jednego małżonka mieści się w pierwszym progu. Taki model może ograniczyć skutki wejścia w drugi próg podatkowy.
Czwarty sposób dotyczy przedsiębiorców. Jest nim zmiana formy opodatkowania. Trzeba porównać skalę, podatek liniowy i ryczałt, jeżeli dana działalność może korzystać z tych rozwiązań.
Podatek liniowy ma stawkę 19%. Nie ma w nim progów 120 000 zł i 32%. Dochód jest opodatkowany jedną stawką.
Podatek liniowy może być korzystny przy wysokich dochodach. Wymaga jednak policzenia skutków ubocznych.
Podatnik liniowy nie korzysta z kwoty wolnej od podatku. Nie rozlicza się wspólnie z małżonkiem. Ma też ograniczenia w części ulg podatkowych.
Przykład 1: dochód 100 000 zł.
Przykład 2: dochód 250 000 zł.
Przy dochodzie 250 000 zł podatek liniowy daje niższy wynik w samym podatku dochodowym. Pełna analiza powinna objąć składkę zdrowotną, ulgi, wspólne rozliczenie i strukturę kosztów.
Forma opodatkowania powinna być wybrana na podstawie liczb. Porównanie trzeba wykonać przed terminem zmiany formy.
Drugi próg podatkowy zależy od dochodu. Dochód zależy od dokumentów sprzedażowych i kosztowych. Dlatego porządek w fakturach wpływa na poprawność PIT.
W onBiznes udostępniamy fakturowanie online, które pomaga tworzyć faktury sprzedażowe i kontrolować dane potrzebne do rozliczeń. Dobrze opisane faktury zmniejszają ryzyko pomyłek w przychodach.
KSeF zwiększa znaczenie elektronicznego obiegu dokumentów. Faktury kosztowe trzeba odebrać, sprawdzić i przekazać do ewidencji. Nasz Portal KSeF wspiera obsługę dokumentów z Krajowego Systemu e-Faktur oraz współpracę z księgowością.
Dane z faktur trafiają później do KPiR albo innej ewidencji. Jeżeli dokumenty są kompletne, łatwiej obliczyć zaliczkę i ocenić ryzyko przekroczenia 120 000 zł.
Porada specjalisty onBiznes: kontroluj dochód narastająco co miesiąc, szczególnie od sierpnia do grudnia. Wtedy najłatwiej przewidzieć wejście w drugi próg i przygotować się na wyższą zaliczkę.
W onBiznes rekomendujemy prostą procedurę. Raz w miesiącu porównaj przychody, koszty uzyskania i dochód od początku roku. Następnie sprawdź, ile brakuje do 120 000 zł.
Jeżeli prowadzisz działalność na skali, nie oceniaj progu po przychodzie. Analizuj dochód po kosztach. To on decyduje o stawce podatku.
Sprawdź też, czy wszystkie faktury kosztowe są ujęte w ewidencji. Brak dokumentu może zawyżyć dochód i przyspieszyć przekroczenie drugiego progu.
Pierwszy błąd to założenie, że stawka 32 obejmuje cały dochód. W rzeczywistości obejmuje tylko nadwyżkę powyżej 120 000 zł.
Drugi błąd to liczenie progu od kwoty brutto. Próg dotyczy dochodu, czyli wartości po odjęciu kosztów i właściwych składek.
Trzeci błąd to pomijanie kwoty wolnej. Kwota wolna od podatku wynosi 30 000 zł i działa przez kwotę zmniejszającą 3 600 zł.
Czwarty błąd to brak kontroli zaliczek. Wejście w drugi próg w trakcie roku może zwiększyć bieżące obciążenia.
Piąty błąd to wybór podatku liniowego bez porównania. Sama stawka 19% nie przesądza o korzyści. Trzeba policzyć PIT, składkę zdrowotną, ulgi i wspólne rozliczenie.
Drugi próg podatkowy zaczyna się po przekroczeniu 120 000 zł rocznego dochodu. Stawka 32% dotyczy tylko nadwyżki ponad 120 000 zł.
Stawka 32% obejmuje dochód powyżej 120 000 zł. Dochód do 120 000 zł pozostaje rozliczany według stawki 12% z uwzględnieniem kwoty wolnej.
Pierwszy próg podatkowy obejmuje dochód do 120 000 zł. Do tej kwoty stosuje się stawkę 12% oraz kwotę zmniejszającą podatek 3 600 zł.
Tak, kwota wolna działa także wtedy, gdy podatnik przekroczy drugi próg. Jest uwzględniona w kwocie 10 800 zł podatku od dochodu do 120 000 zł.
Podatek wynosi 10 800 zł plus 32% od nadwyżki 30 000 zł. Wynik to 20 400 zł podatku przed innymi ulgami i odliczeniami.
Tak, wspólne rozliczenie może obniżyć podatek, gdy małżonkowie mają nierówne dochody. Mechanizm polega na podzieleniu łącznego dochodu przez dwa i obliczeniu podatku od połowy.
Podatek liniowy nie ma progów podatkowych, więc stawka 32% nie występuje. Trzeba jednak uwzględnić brak kwoty wolnej, brak wspólnego rozliczenia i ograniczenia w ulgach.
Drugi próg liczy się od dochodu, a nie od brutto ani netto. U pracownika dochód to wynagrodzenie brutto pomniejszone o składki społeczne i koszty uzyskania przychodu.