Koszty uzyskania przychodu w KPiR – co zaliczyć, a czego nie

Koszty uzyskania przychodu w KPiR – co zaliczyć, a czego nie

Koszty uzyskania przychodu w KPiR – co można zaliczyć, a czego nie?

Kosztem uzyskania przychodu jest wydatek poniesiony w celu osiągnięcia przychodów albo zachowania lub zabezpieczenia ich źródła, o ile ustawa nie wyłącza go z kosztów [1]. To jedno zdanie decyduje o większości księgowań w podatkowej księdze przychodów i rozchodów. Wydatek zaliczony do kosztów obniża dochód, a przez to podatek, dlatego przy sporach urzędu z przedsiębiorcami chodzi najczęściej właśnie o tę granicę.

W tym artykule wyjaśniamy, jak działa ogólna zasada, jakich wydatków ustawa nie uznaje za koszty i kiedy koszt ujmuje się w księdze. Opisujemy też, jak sposób płatności wpływa na zaliczenie kosztu. Typowe pomyłki przy prowadzeniu księgi zebraliśmy w artykule o najczęstszych błędach w KPiR.

Spis treści

Najważniejsze wnioski

Czym są koszty uzyskania przychodu w KPiR?

Koszty uzyskania przychodu to wydatki poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 ustawy o PIT [1]. Ustawa nie podaje zamkniętego katalogu wydatków, więc o zaliczeniu decyduje związek wydatku z działalnością.

Test celowości

W praktyce przed zaksięgowaniem warto zadać sobie jedno pytanie: po co poniosłem ten wydatek i czy służy on przychodom firmy lub zachowaniu jej źródła przychodów. Jeśli związek jest oczywisty, wydatek zwykle wpisuje się do księgi, o ile nie znajduje się na liście wyłączeń [1].

Wydatek musi też mieć dowód. Dniem poniesienia kosztu w KPiR jest dzień wystawienia faktury (rachunku) lub innego dowodu stanowiącego podstawę do zaksięgowania [1]. Zasady rozliczeń dla poszczególnych form opisaliśmy w artykule o tym, dla kogo jest program do KPiR online.

Porada eksperta onBiznes: Przy księgowaniu każdego większego wydatku zapisz w jednym zdaniu jego cel i związek z przychodami. Gdy po roku będziesz musiał wytłumaczyć, po co kupiłeś daną usługę albo towar, taka notatka oszczędzi Ci szukania argumentów.

Jakie wydatki można zaliczyć do kosztów?

Do kosztów można zaliczyć wydatki, które spełniają test celowości i nie są wyłączone w art. 23 ustawy o PIT. Ustawa wprost wskazuje kilka pozycji, które stanowią koszty, a pozostałe oceniasz według ogólnej zasady [1].

Przykłady z ustawy

Kosztem jest m.in. wniesiona opłata recyklingowa [1]. Kosztem są też należności ze stosunku pracy, w miesiącu, za który są należne, jeśli zostały wypłacone lub postawione do dyspozycji w terminie wynikającym z przepisów prawa pracy, umowy lub innego stosunku prawnego [1].

Składki na ubezpieczenia społeczne pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz składki na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i FGŚP również stanowią koszty w miesiącu, za który są należne [1]. Szczegółowe zasady wypłat i terminów warto sprawdzić przy każdej umowie.

Amortyzacja zamiast jednorazowego wydatku

Wydatki na nabycie lub wytworzenie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych nie są kosztem w dacie zakupu. Do kosztów wchodzą odpisy amortyzacyjne dokonywane według zasad z art. 22a–22o [1].

W praktyce oznacza to, że zakup maszyny, komputera czy samochodu firmowego rozkłada się w czasie. Dlatego przy większych zakupach warto z wyprzedzeniem ustalić, czy dany składnik trafia do ewidencji środków trwałych.

Czego nie można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu?

Nie uważa się za koszty wydatków wymienionych w art. 23 ust. 1 ustawy o PIT. Lista jest długa, a najczęściej dotyczy firm: wydatków na grunty i środki trwałe, podatku dochodowego, darowizn, kar i grzywien, kosztów reprezentacji oraz samochodów osobowych [1].

Wydatek

Zasada

Przepis

nabycie gruntów, środków trwałych i WNiP

nie jest kosztem w dacie zakupu (amortyzacja według art. 22a–22o)

art. 23 ust. 1 pkt 1

podatek dochodowy, podatek od spadków i darowizn

nie jest kosztem

art. 23 ust. 1 pkt 12

grzywny i kary w postępowaniu karnym, karnym skarbowym, administracyjnym i w sprawach o wykroczenia oraz odsetki

nie są kosztem

art. 23 ust. 1 pkt 15

koszty reprezentacji, w tym usługi gastronomiczne, żywność i napoje

nie są kosztem

art. 23 ust. 1 pkt 23

darowizny i ofiary wszelkiego rodzaju

nie są kosztem, z wyjątkiem żywności przekazanej organizacjom pożytku publicznego

art. 23 ust. 1 pkt 11

Źródło: [1]

Reprezentacja i kary

Reprezentacja to jedna z kategorii, o którą urzędy pytają najczęściej. Nie są kosztem wydatki reprezentacyjne, w szczególności na usługi gastronomiczne, zakup żywności oraz napojów, w tym alkoholowych [1]. Nie są też kosztem grzywny i kary pieniężne orzeczone w postępowaniach karnych, administracyjnych i w sprawach o wykroczenia, wraz z odsetkami od nich [1].

Samochód osobowy

Koszty używania samochodu osobowego, który jest własnością przedsiębiorcy, ale nie jest składnikiem majątku firmy, są kosztem tylko w wysokości 20%, jeśli samochód służy też działalności [1]. Gdy samochód jest używany także do celów niezwiązanych z działalnością, 25% poniesionych wydatków nie jest kosztem [1].

Wysokość kosztu zależy od tego, czy samochód jest wprowadzony do ewidencji środków trwałych, oraz od formy jego używania. Przed zakupem warto więc ustalić, czy auto ma służyć wyłącznie firmie.

Kiedy ująć koszt w księdze przychodów i rozchodów?

W KPiR koszt ujmuje się w dacie wystawienia faktury (rachunku) lub innego dowodu stanowiącego podstawę zaksięgowania [1]. Zasada ta obowiązuje podatników prowadzących księgę w sposób umożliwiający wyodrębnienie kosztów odnoszących się tylko do danego roku podatkowego [1].

Koszty bezpośrednie i pośrednie

Koszty dzielą się na bezpośrednio związane z przychodami i pozostałe. Koszty bezpośrednio związane z przychodami są potrącalne w roku, w którym osiągnięto odpowiadające im przychody. Koszty inne niż bezpośrednie są potrącalne w dacie ich poniesienia [1].

Jeżeli koszt pośredni dotyczy okresu przekraczającego rok podatkowy, a nie da się ustalić, jaka jego część dotyczy danego roku, stanowi koszt proporcjonalnie do długości okresu, którego dotyczy [1]. Koszty bezpośrednie odnoszące się do przychodów danego roku, a poniesione po jego zakończeniu do dnia złożenia zeznania, są potrącalne w roku osiągnięcia przychodów [1].

Rola KSeF

Faktury zakupowe wystawiane przez kontrahentów w KSeF mogą zasilać księgę automatycznie, jeśli program pobiera je z systemu (opisujemy to w kolejnej części artykułu). O tym, jak KSeF zmienił rozliczenia w KPiR, piszemy w tekście o KPiR online a KSeF w 2026 roku.

Jak sposób płatności wpływa na koszt?

Sposób płatności może pozbawić prawa do zaliczenia kosztu. Przedsiębiorcy prowadzący pozarolniczą działalność nie zaliczają do kosztów wydatku w tej części, w jakiej płatność za transakcję z innym przedsiębiorcą powyżej 15 000 zł została dokonana bez pośrednictwa rachunku płatniczego [1][2].

Przelew poza białą listą i podzielona płatność

Ten sam skutek ma przelew na rachunek inny niż w wykazie podmiotów VAT, jeśli dotyczy dostawy lub usługi potwierdzonej fakturą od czynnego podatnika VAT, oraz płatność z pominięciem podzielonej płatności, gdy faktura zawiera wyrazy „mechanizm podzielonej płatności” [1]. W takiej sytuacji koszt zmniejsza się w miesiącu, w którym dokonano płatności, zlecono przelew albo pominięto mechanizm [1].

Skutków nie ma, jeśli przy pierwszej zapłacie na dany rachunek złożysz zawiadomienie do naczelnika urzędu skarbowego w ciągu 7 dni od zlecenia przelewu [1]. Więcej o sprawdzaniu rachunku kontrahenta znajdziesz w artykule o terminie płatności na fakturze.

Zmiana od 1 stycznia 2027 roku

Rząd przyjął rozwiązania, które od 1 stycznia 2027 roku mają znieść utratę prawa do kosztu za przelew poza białą listą i za pominięcie podzielonej płatności [3]. Status zmiany warto sprawdzić w Dzienniku Ustaw, a do końca 2026 roku stosować dotychczasowe przepisy.

Jak uporządkować koszty w programie do KPiR?

Najprościej uporządkować koszty w programie, który pobiera faktury zakupowe z KSeF i zamienia je w zapisy księgowe. onBiznes łączy się regularnie z KSeF i automatycznie pobiera faktury wystawione dla Ciebie przez kontrahentów, a następnie tworzy z nich zapisy, które możesz zmodyfikować przed zaksięgowaniem [4][5].

Na tym etapie oceniasz, czy dany wydatek jest kosztem. Dokumenty kosztowe są bezpiecznie przechowywane w jednym archiwum, razem z fakturami sprzedaży z KSeF [5]. Program generuje też deklaracje oraz pliki JPK z zapisów księgi [4].

Porada eksperta onBiznes: Księguj fakturę kosztową według daty jej wystawienia, a nie daty zapłaty, bo to ona decyduje o momencie poniesienia kosztu w KPiR. Faktury z KSeF sprawdzaj przed zatwierdzeniem zapisu, ponieważ na tym etapie można jeszcze poprawić opis i kwalifikację wydatku.

Podsumowanie

Kosztem uzyskania przychodu jest wydatek poniesiony w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia ich źródła, z wyjątkiem wydatków z art. 23 [1]. Nie są kosztem m.in. reprezentacja, podatek dochodowy i grzywny, a samochód osobowy zaliczasz tylko w części [1]. W KPiR koszt ujmujesz w dacie wystawienia faktury lub innego dowodu [1].

Uporządkuj dokumenty kosztowe w jednym miejscu. Sprawdź, jak działa program do KPiR i ryczałtu onBiznes, a jeśli współpracujesz z księgową, zobacz Portal KSeF.

FAQ

Co to są koszty uzyskania przychodu?

To wydatki poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 ustawy o PIT [1]. Ustawa nie zawiera zamkniętego katalogu, więc oceniasz związek wydatku z działalnością.

Czy można zaliczyć do kosztów wydatki na reprezentację?

Nie. Koszty reprezentacji, w szczególności na usługi gastronomiczne, żywność i napoje, w tym alkoholowe, nie są kosztem uzyskania przychodu [1].

Czy zakup środka trwałego jest od razu kosztem?

Nie. Wydatki na nabycie lub wytworzenie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych nie są kosztem w dacie zakupu. Do kosztów wchodzą odpisy amortyzacyjne według art. 22a–22o [1].

Kiedy ująć koszt w KPiR?

W dniu wystawienia faktury (rachunku) lub innego dowodu stanowiącego podstawę do zaksięgowania [1]. Zasada dotyczy podatników prowadzących księgę tak, aby można było wyodrębnić koszty odnoszące się do danego roku podatkowego [1].

Czy podatek dochodowy jest kosztem?

Nie. Podatek dochodowy oraz podatek od spadków i darowizn nie stanowią kosztów uzyskania przychodu [1].

Czy grzywny i kary są kosztem?

Grzywny i kary pieniężne orzeczone w postępowaniu karnym, karnym skarbowym, administracyjnym i w sprawach o wykroczenia, wraz z odsetkami od nich, nie są kosztem [1].

Jak jest z samochodem osobowym w kosztach?

Jeżeli samochód jest własnością przedsiębiorcy, ale nie jest składnikiem majątku firmy, koszty jego używania zalicza się w wysokości 20%, pod warunkiem że służy też działalności. Gdy auto jest używane także do celów niezwiązanych z działalnością, 25% wydatków nie jest kosztem [1].

Czy płatność gotówką może pozbawić prawa do kosztu?

Tak, jeśli dotyczy transakcji z innym przedsiębiorcą o wartości powyżej 15 000 zł. Koszt nie jest wtedy zaliczany w części, w jakiej płatność dokonano bez pośrednictwa rachunku płatniczego [1][2].

Źródła

  1. Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej – Obwieszczenie z dnia 17 kwietnia 2026 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, Dz.U. 2026 poz. 592, 30 kwietnia 2026. https://eli.gov.pl/eli/DU/2026/592
  2. Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej – Obwieszczenie z dnia 20 października 2025 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy – Prawo przedsiębiorców, Dz.U. 2025 poz. 1480. https://eli.gov.pl/eli/DU/2025/1480/ogl
  3. Ministerstwo Finansów – Rząd przyjął rozwiązania ułatwiające realizację obowiązków podatkowych, 21 lipca 2026. https://www.gov.pl/web/finanse/rzad-przyjal-rozwiazania-ulatwiajace-realizacje-obowiazkow-podatkowych
  4. onBiznes – Księga Przychodów i Rozchodów onBiznes. https://onbiznes.pl/ksiega-przychodow-i-rozchodow-onbiznes (dostęp: 2026-10-22)
  5. onBiznes – Fakturowanie onBiznes. https://onbiznes.pl/fakturowanie-onbiznes (dostęp: 2026-10-22)